Karpaty Wschodnie - Ukraina, Rumunia - Bieszczady Wschodnie, Gorgany, Czarnohora, Świdowiec, Hryniawy i Czywczyny
Strona główna · Noclegi · Artykuły · Wydarzenia · Fotogaleria · Do pobrania · Linki · ForumGrudzień 14 2018
Menu
Strona główna
Karpaty Wschodnie
Informacje praktyczne
Artykuły
Wydarzenia
Fotogaleria
Do pobrania
Linki
Forum
Kontakt
Szukaj
Ostatnie Artykuły
Karpaty Wschodnie Ja...
Album fotograficzny ...
Geologiczna podróż p...
Konserwacja szlaków ...
Mapa Czarnohora dla ...
Użański Park Narodow...
Szlaki turystyczne w...
Użański Park Narodowy
Huculska Izba Muzeal...
Czarnohora i Karpaty...
Akcja Świdowiec
III Karpacka Biesiad...
Ankieta
Czy popierasz inicjatywę znakowania szlaków w ukraińskich Karpatach?

Tak

Nie

Nie mam zdania

Losowe zdjęcie
Ratownictwo
Ratownictwo
Pogoda w Czarnohorze
Szlaki
Facebook
Informacja w związku z RODO
Z dniem 2018.05.25 na stronie KarpatyWschodnie.pl zostaje zawieszona możliwość nowych rejestracji, dane personalne do tego dnia uległy zamazaniu (loginy, adresy email, zaszyfrowane hasła, miesce zamieszkania). KarpatyWschodnie.pl pozostaję w trybie do odczytu bez możliwości nowych rejestracji oraz logowania do kont istniejących.

Do aktywnej komunikacji zapraszamy na aktywny profil na facebook:

facebook.com/KarpatyWschodnie
Karpatorusini
Karpatorusini

Rusini - są czwartym narodem wschodnio słowiańskim po Rosjanach, Białorusinach i Ukraińcach. Mają też inne nazwy: Rusnaki, Ugrarusini, Ugrorusy, Karpatorosy, Ruteni, Rusini Zakarpaccy.


 Flaga Rusinów Zakarpackich: 3 pasy poziome granatowe, biały, czerwony. Górny granatowy zajmuje 3/4 szerekości flagi, biały i czerwony pozostałą część. W górnym lewym rogu herb Zakarpacia: niebiesko - żółte pasy w lewym polu, w prawym zaś czerwony niedźwiedź na białym tle

W zaraniu formowania się państwowości wschodnich Słowian - Rusi Kijowskiej, współczesne terytoria Rusinów zasiedlały słowiańskie plemiona Białych Chorwatów, zaś plemiona Czarnych Chorwatów zamieszkiwały południową część Polski i Czechy. Terytorium Rusinów z tamtych odległych czasów nazywa się Ruś Zakarpacka. W składzie Czechosłowacji nazywano ją Ruś Podkarpacka, a w składzie Węgier Ruska Krajna. W X- XI wiekach Ruś Zakarpacka wchodziła w skład Rusi Kijowskiej i z tamtych czasów wschodni Słowianie zakarpaccy zachowali swój etnos jako Rusini, nie bacząc na perypetie historii. W przeciągu XI-XIII wieków węgierscy feudałowie stopniowo zagarniali ziemie Rusinów za zasieczną linią- granicą państwową, przesuwając ją przez Zakarpacie ku podnóżu gór. Włączenie Rusi Zakarpackiej w skład Królestwa Węgierskiego nastąpiło w XIII - XIV wiekach. Dokumenty podają obszerną kategorię wschodniosłowiańskich nazw osiedli, mówiących o zamieszkujących tam wówczas wschodnich Słowianach.

Etniczne terytorium Rusinów Zakarpackich stopniowo kurczyło się i w połowie XIX w. zajmowało nieco ponad 50 tys. km.kw. W 1810 r. liczebność Rusinów mówiących w języku ojczystym i będących grekokatolikami, wynosiła 430 tys. ludności, a ich odsetek w wielonarodowościowym Królestwie Węgierskim wynosił 5,4% . Natomiast w 1910 r. - już tylko 2,6 %. Jedną z przyczyn zmniejszenia się liczebności była asymilacja. W stosunkach Rusinów ze Słowakami raczej odbywał się proces nie asymilacji, a konsolidacji Słowian Królestwa Węgierskiego, języki których były bardzo podobne. Wytworzył się nawet przejściowy subetnos Słowako - Ruteni, wierzący - grekokatolicy, a językiem ich był przejściowy dialekt języka słowackiego. Do Rusi Zakarpackiej węgierscy feudałowie zapraszali w celu kolonizacji pustych połaci kraju Ukraińców z polskiej Galicji. Z powodu kontaktów z Galicją polską, można uważać Rusinów za subetnos narodu ukraińskiego. Nie bacząc na asymilację i emigrację do Ameryki, spadek odsetka Rusinów w stosunku do całej ludności regionu, ich liczebność jednak się zwiększała np. w 1930 r. było ich ok.570 tys. Na terytorium Słowacji liczba Rusinów zmniejszyła się ( w 1980 r. było ich tam 47 tys.). W Rumunii mieszka teraz ok. 32 tys. Na Węgrzech język rusiński już zanikł.

8 stycznia 1918 r. amerykański prezydent W. Wilson ogłosił 14 powszechnie znanych punktów - warunków, do rozpoczęcia rozmów pokojowych z przeciwnikami Ententy (przede wszystkim Niemcami i Austrią). Punkt 10. głosił , że ludom imperium Habsburgów powinna być zaproponowana możliwość pełnej niepodległości. Już w czerwcu 1918 r. rusińscy emigranci w USA zakładają Radę Amerykańskich Ugro - Rusinów i wysuwają na wzór z innych narodów, żądanie utworzenia niepodległego państwa rusińskiego. 18 września 1918 r. T. G. Masaryk w imieniu rządu czechosłowackiego ogłosił w Waszyngtonie Deklarację Niepodległości Czechosłowacji. 23 października 1918 r. Rusini byli przyjęci do Środkowoeuropejskiej Unii Zniewolonych Narodów i uznani przez nią jako oddzielny naród z prawem do samookreślenia. W listopadzie 1918 r. o swoim przyłączeniu się do Czechosłowacji, jako naród z prawem do samookreślenia, stanowczo wypowiedzieli się i Rusini. Decyzję o złączeniu swojej przyszłości nie z Ukrainą, a właśnie z Czechosłowacją, przyjęło 8 maja 1918 r. Ludowe Zebranie w mieście Użgorod trzech podkarpackich Ruskich Rad Ludowych. Zebranie to powołało Ruską Centralną Radę Ludową w Użgorodzie oraz przyjęło rezolucję o przyłączeniu się do Czechosłowacji na zasadzie pełnej autonomii narodowej. Węgry z kolei w1920 r. przy podpisaniu paktu w Trianonie, również uznały niepodległość Czechosłowacji i wejście Rusi Podkarpackiej (taką nazwę otrzymała prawnie) w jej skład, jako jednostki autonomicznej. Plebiscyt tamtego czasu wykazał, że 67% Rusinów było za wejściem w skład Czechosłowacji; 28 % - za przyłączeniem do Ukrainy; 2% - za pełną niepodległość; 1% - za przyłączeniem do Polski. Konstytucja Czechosłowacji zatwierdziła nazwę Ruś Podkarpacka, dozwolone było użycie nazwy Rusinia ( po czesku Rusinsko), ale ten wariant później nie był używany. Ruś Podkarpacka miała swój rząd autonomiczny i radę ministrów, a także swój sejmik. W końcu 1938 r., gdy już czuło się zbliżanie wojny, rozzuchwaleni ministrowie przyjęli ustawę o zmianie nazwy kraju na Ukraina Karpacka. Rząd czeski oczywiście protestował, ale w obliczu wojny nie mógł nic zrobić. 15marca 1939 r. sejmik ogłosił niepodległość państwa o nazwie Ukraina Karpacka. Wieczorem tegoż dnia deputowani sejmiku w pełnym składzie wyemigrowali do Rumunii, a zjazd specjalnie był przeprowadzony w przygranicznym z Rumunią mieście Chrust. 15 - 17 września 1939 roku wojsko węgierskie okupowało Ruś Zakarpacką.

29 czerwca 1945 r., w Moskwie Sowieci podpisali umowę z Czechami, na mocy której Ruś Zakarpacką przyłączyli do Ukrainy. Powierzchnia Rusi Zakarpackiej, która teraz wchodzi w skład Ukrainy, jako jeden z jej obwodów, wynosi 12,8 tys. km. kw. Mieszka tam ok. 1 miliona Rusinów Zakarpackich. Mimo to i tutaj trwa wśród Rusinów intensywna asymilacja. W czasach "pierestrojki" ożywiło się życie Rusinów, zaczęło się odrodzenie własnej kultury, języka, symboli. Dziś jednak język i kultura ukraińska są w natarciu. Wszędzie: w szkołach, w prasie, telewizji, radiu, urzędach promowany jest wyłącznie język ukraiński. Język rusiński lub jak sami Rusini mówią "tutejszy", używany jest tylko w domu, w pracy, na ulicy... W czasach sowieckich, gdy było zabronione użycie nazwy Rusin, używano nazwy "tutejszy?. Gdy zaś Związek Sowiecki zaczął się rozpadać ludzie do paszportów zaczęli wpisywać jako narodowość "Zakarpatskij Rusin", a wśród Ukraińców i Rosjan, mieszkających w Zakarpaciu znany był złośliwy żart, że Zakarpacie - to piękny kraj, ale zbyt dużo w nim "tutejszych".

Na Węgrzech język rusiński zanikł już całkowicie. W Słowacji również ok. 0,5 miliona Rusinów przyjęło język słowacki i określają siebie jako Słowacy.

P.S. Autor przed rozpadem Związku Sowieckiego, służył w wojsku sowieckim, właśnie w tym pięknym kraju.


Robert Szymański
Źródło: www.nasz-czas.lt

 

 



Dodane przez Jacek Wnuk dnia lipiec 04 2007 17:50:59 0 Komentarzy · 8209 Czytań · Drukuj
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Online
Gości Online: 10
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch: 1,230
Nieaktywowany Użytkownik: 12
Ostatnio dołączył: An*****ka
Wątki na Forum
Najnowsze Tematy
Pozwolenie notarialne
Pop Iwan - adaptacja...
Remont dróg na Ukrainie
Beskidy Skolskie
Czarnohora w czerwcu
Najciekawsze Tematy
Fotozagadka [200]
Pop Iwan - adapta... [176]
Co myślicie o zlo... [145]
Dojazd własnym sa... [123]
Głos w dyskusji o... [89]
Reklama
Polecamy
Wydawnictwo Ruthenus
Portal Vincenzowski
Szukasz noclegu?
Noclegi KarpatyWschodnie